بازشناخت تجربیات معماري بومی در جنوب خراسان، جهت حفاظت و مرمت معماري خشتی

چکیده مقاله

فنون ساده و در ظاهر پیش پا افتاده اجرایی در معماري سنتی، نکات فنی و کاربردي بسیاري را بههمراه دارند که تحقیقهاي متفاوتی را از سوي پژوهشگران میطلبد. بررسی نکات اجرایی ساختارهاي خشتی، بر اساس داشته هاي بومی در جنوب خراسان و قابلیت آنها بـراي استفاده در حفاظت و مرمت دیگر ساختارهاي خشتی ایران، موضوعی است که در این مقاله بـه آن پرداختـه مـی شـود . بزرگتـرین منبـع اطلاعات معماري هر منطقه، معماران بومی همان منطقه خواهند بود، زیرا ساخت معماري به واسطه شرایط متغیر مواد و مصالح، سـاختار زمین شناسی و اقلیمی میتواند داراي ظریف کاری هایی باشد که جز در ذهن معمار بومی در جایی نگاشته نشده و جامعه معماري و سازه ایران، اندك اندك در حال از دست دادن این اطلاعات ارزشمند است. جهت دستیابی به این مهم، این مقاله تلاش نموده از طریق مصاحبه مستقیم با معماران بومی باتجربه بتواند بخشی از این دانش را حفاظت و قابل انتقال نماید.
براي این منظور پس از بررسی هاي میدانی و شناسایی معماران سنتی باتجربه در منطقه جنوب خراسان و همچنین تنظـیم پرسشـنامه، بـا مراجعه حضوري، مصاحبه با 8 نفر از معماران سنتی، انجام و نتایج حاصل از آنها جمع آوري و تجزیه و تحلیل گردید. بررسی حاضر در قالب یک پژوهش کاربردي- توسعه اي و با تکیه بر روشهاي ترکیبی (توصیفی، پیمایشی و میدانی اکتشافی) انجام شـده و روش اصـلی یافته اندوزي نیز با تکیه بر مطالعات میدانی انجام پذیرفته است. تجزیه و تحلیل انجام شده نیز از نوع تحلیل محتوا بوده که در آخـر بـه صورت خلاصه شده در قالب توصیه هایی براي حفاظت و مرمت بناهاي خشتی مورد توجه قرار گرفتهاند. با توجه به نتایج حاصل، آموزه‌هاي معماري و تجربیات معماران بومی، قابلیت به روز شدن براي اقدامات مرمتی امروزه را داشته و توصیههایی مفید را ارائه می‌دهند که توجه به آنها در مواجهه حفاظتی و مرمتی موجب ضمان و بقاي بناهاي خشتی خواهد شد.