شناخت و بررسی عناصر طراحی در معماری داخلی

چکیده مقاله

در طراحی به مثابه یک زبان دو دسته‌بندی اصلی قابل تشخیص است: عناصر و اصول. عناصر را می‌توان مانند واژگان در زبان طراحی مورد توجه قرار داد و اصول را می‌توان مانند دستور زبان یا قوانینی برای استفاده از این عناصر دانست. موارد زیر مجموعه اصول و عناصر در رشته‌های مختلف طراحی، گاه با یکدیگر منطبق نبوده و بنا به خصوصیات آن حوزه مشخص تغییر می‌کنند. ریشه شکل‌گیری و تعریف بسیاری از مفاهیم مرتبط با اصول و عناصر طراحی در هنرهای کاربردی یا تجسمی غیر از معماری داخلی است و این اصول و عناصر در منابع و متون طراحی در معماری ‌داخلی تعریف جامع و دقیقی ندارند. در این نوشتار تلاش شده تا به این پرسش‌ها پاسخ داده شود که عناصر طراحی در معماری ‌داخلی کدام است و چگونه می‌توان با شناخت عناصر طراحی در معماری داخلی به تعریف دقیق و جامعی از آن‌ها دست پیدا کرد. این تحقیق با هدف تعریف و تدقیق عناصر طراحی در معماری ‌داخلی انجام‌شده و با طی روندی روشمند به دنبال یافتن فهرستی از عناصر طراحی در معماری ‌داخلی و ارائه تعاریف قابل‌قبول و مورد اجماع متخصصان از عناصر طراحی در معماری ‌داخلی بوده است. شناخت عناصر طراحی و مصادیق آن در معماری ‌داخلی نقش به‌سزایی در خوانش و تشریح یک فضای داخلی دارد. در این نوشتار که در چارچوب پژوهش کیفی می‌گنجد، ابتدا با گردآوری اطلاعات از مطالعات کتابخانه‌ای، تعاریف اولیه‌ای از عناصر طراحی به متخصصان رشته معماری داخلی ارائه ‌شده است. نظرات ایشان در قالب روش دلفی در دو مرحله بر تعاریف اولیه اعمال شد تا تعاریفی مورد اجماع نسبی پانل دلفی حاصل شود. در نتیجه این تحقیق، با اضافه شدن مواردی به عناصر طراحی در معماری ‌داخلی، این فهرست بازنگری شد و تعاریف دقیق‌تری نسبت به عناصر طراحی در حوزه معماری ‌داخلی شامل: نقطه، خط، سطح، شکل، صورت، توده، بافت، نقش، رنگ، نور، فضا، گذر زمان، بو و صدا به‌دست آمد.